8 november 2013

Begroting gemeente Ten Boer

Op 7 november heeft de raad van de gemeente Ten Boer gesproken over de begroting. Hieronder vindt u de Algemene Beschouwingen van de fractie van de PvdA. Verder heeft de PvdA fractie een motie ingediend, deze motie is raadsbreed aangenomen.

Een punt bij de begrotingsbespreking was of we in 2014 de OZB met 3,8 % moesten verhogen. Het CDA had een amendement ingediend om dit niet de doen. De PvdA fractie heeft deze gesteund omdat voor het aanvragen van de artikel 12 status het OZB ruim boven het landelijk gemiddelde moet liggen. Ten Boer voldoet al aan die eis en daarom hebben we ingestemd deze niet verder te verhogen.

 

Algemene Beschouwingen november 2013

Bijzondere tijden vragen om een bijzondere aanpak. Met uw toestemming, voorzitter, willen wij aan het begin van deze Beschouwingen graag een aria laten horen uit de opera Andrea Chénier van Umberto Giordano.

In het stuk dat wij hebben uitgekozen is de Franse dichter Chénier op bezoek bij een adellijke familie en de dochter des huizes probeert de dichter zover te krijgen dat hij een gedicht voordraagt. Ze wedt met de andere gasten dat het gedicht over de liefde zal gaan want een dichter bezingt volgens haar altijd de liefde. Ze krijgt gelijk, maar op een andere manier dan ze dacht. Het gedicht van Chénier gaat over de liefde, maar niet over de liefde tussen man en vrouw zoals zij verwachtte. Chénier geeft uiting aan zijn liefde voor zijn land en hij stelt misstanden waarvan hij getuige is aan de kaak.

Un dì all’azzurro spazio

In het land dat in de aria zo gevoelvol beschreven wordt zien wij de gemeente Ten Boer. We wonen in een mooie gemeente die hoog scoort op het gebied van veiligheid, we hebben prachtige voorzieningen. Heel veel mensen wonen hier met plezier. Ten Boer is ook een gemeente  waarin je als gemeentebestuur afspraken kunt maken met je inwoners. Uit de enquête die vorig jaar is afgenomen, bleek dat de bewoners zeer hechten aan het hoge voorzieningenniveau. Het zwembad scoorde het hoogst, gevolgd door de sporthal, de sportvelden en de dorpshuizen. We hebben de bewoners de vraag voorgelegd of de OZB verhoogd zou mogen worden om de voorzieningen in stand te houden. Een meerderheid van de bevolking stemde hiermee in en aldus geschiedde.

Nu hangen er donkere wolken boven ons hoofd. We staan sinds dit jaar onder curatele van de provincie omdat we niet in staat zijn om onze bouwgrond af te boeken naar landbouwgrond. In 2014 komen we een slordige twee en half miljoen euro te kort. Met een begroting van 13 miljoen euro zijn we – nu en in de toekomst – niet in staat om de met de jaren oplopende schuld van in totaal ongeveer 10 miljoen euro op te hoesten. Alleen komen we er dus nooit uit.

Het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft op verzoek van de provincie Groningen onderzocht of de artikel 12 status uitkomst kan bieden. Er is in het voorjaar een scan gemaakt. In deze scan is een vergelijking gemaakt tussen de gemeente Ten Boer en een aantal andere gemeenten met een vergelijkbaar inwoneraantal. Begin oktober werd de uitslag duidelijk. Belangrijkste conclusie: Ten Boer geeft veel meer geld uit aan voorzieningen dan andere gemeenten. We leven boven ons niveau.

Als we een artikel 12 gemeente worden dan krijgen we méér geld uit het gemeentefonds en dat betekent dat andere gemeenten minder geld krijgen. Een ambtenaar van het Rijk zal daarom nauwlettend in de gaten houden of we wel voldoende gaan bezuinigen. In eerste instantie ligt de bal bij de gemeente want het gemeentebestuur mag zelf weten waarop bezuinigd gaat worden. We kunnen proberen te bezuinigen op personeelskosten hetgeen betekent dat er banen verdwijnen. Voor de mensen die het betreft is dat natuurlijk een hard gelag en het nemen van een dergelijk besluit is ook zwaar. Helaas is het schrappen van banen niet voldoende. De ruimte om te bezuinigen is zeer beperkt want de wettelijke taken zullen moeten worden uitgevoerd. Dat betekent dat de voorzieningen onder druk komen te staan. Als we het zelf niet doen dan zullen we gedwongen worden om in de voorzieningen te snijden. Het zwembad, de sporthal, de voetbalvelden, de dorpshuizen: alle voorzieningen komen in de gevarenzone. Vooruitlopend op de aanvraag van artikel 12 wordt voorgesteld de OZB in 2014 te verhogen, maar we kunnen als gemeentebestuur geen garantie meer bieden dat de voorzieningen allemaal in stand gehouden kunnen worden. We worden afhankelijk van hogere overheden en dat betekent niet veel goeds. Zoals de Rijksambtenaar zei: de inwoners van Ten Boer kunnen en mogen niet verwachten dat andere gemeenten hun voorzieningen betalen. Met andere woorden: inwoners van onze gemeente zullen moeten bloeden voor de aankoop van de nu waardeloze bouwgrond. In onze ogen mogen provincie en Rijk niet vergeten dat de inwoners van Ten Boer ook inwoners van de provincie Groningen en inwoners van Nederland zijn. Je kunt niet onze bevolking afstraffen omdat het gemeentebestuur ooit een besluit heeft genomen dat achteraf bekeken een verkeerd besluit was. Eigenlijk is er een aparte landelijke regeling nodig voor gemeenten die zoals Ten Boer in de problemen komen door waardeloos geworden bouwgrond. Een dergelijke regeling is er nog niet en als die er komt dan is dat voor ons te laat.

We hebben de afgelopen maanden onophoudelijk een beroep gedaan op de provincie om ons te helpen de komende jaren de voorzieningen in stand te houden. Dat we bij de provincie op de deur kloppen is logisch: de provincie die ons onder curatele heeft gesteld is mede debet aan onze financiële problemen. De provincie wilde destijds graag dat wij de grond bij Woldwijk aankochten aangezien Ten Boer in de regio Groningen-Assen een schakelgemeente zou worden. De provincie keert zich tot nu toe  evenzeer van ons af als de priester in de aria die zich niets gelegen laat liggen aan de smeekbede van de bedelaar.

Bijzondere tijden vragen om een bijzondere aanpak. Onze gemeente bevindt zich in dezelfde positie als de boer in de aria die moet constateren dat zijn grond niet genoeg opbrengt om aan de hem opgelegde financiële verplichtingen te voldoen. Onder onze grond bevindt zich echter een kostbare schat die het Rijk en de NAM al jarenlang heel veel geld oplevert: aardgas. Ook Ten Boer heeft te maken met de gevolgen van de aardgaswinning. Ook wij weten inmiddels uit eigen ervaring hoe een aardbeving voelt en wat de gevolgen zijn. Volgens de deskundigen zullen er nog zwaardere bevingen komen. Dit alles hakt er bij heel veel mensen hard in: huizen met scheuren en gevoelens van onveiligheid. Is het wel verantwoord om in een dergelijk gebied de voorzieningen zodanig uit te kleden dat mensen straks niet of nauwelijks meer in staat zijn om ontspanning te zoeken in de sport? Wij stelden ons de vraag of er geen rol weggelegd zou zijn voor de NAM. Zou de NAM ons kunnen helpen met het in stand houden van onze voorzieningen? Denk bijvoorbeeld aan het zwembad: een schitterend complex met een regionale rol. Op 14 oktober hebben we  in Assen een gesprek gevoerd met de heer Jansen, manager communicatie en externe relaties van de NAM. Tijdens dit gesprek stond het zwembad centraal. Er was een struikelblok dat ook wij van tevoren voorzien hadden: de NAM kan niet zomaar geld geven aan de overheid. Geld geven aan de overheid zou de indruk kunnen wekken dat de NAM vergunningen koopt en dat kan noch de NAM noch de betreffende overheidsinstantie zich veroorloven. Echter: waar een wil is is een weg en er zou dus heus wel een manier te vinden zijn om hulp te ontvangen van de NAM, maar die wil is bij de NAM tot nu toe niet aanwezig. In Assen heeft de NAM miljoenen uitgegeven aan de bibliotheek. De reden was dat het hoofdkantoor van de NAM in Assen staat. Zwaar te verteren dat de NAM in het gebied waar de grond beeft behalve het dichten van scheuren tot nu toe verder niets voor de bevolking wil doen. Misschien dat het rapport van de commissie Meijer de NAM op andere gedachten brengt.

De fractie van de PvdA heeft van meet af aan een duidelijk standpunt ingenomen over de herindeling: het model Ten Boer-Groningen werkt prima. Dankzij de uitstekende ondersteuning van de Groningse ambtenaren zijn de zaken in Ten Boer op orde: wij hebben geen problemen met de transities van bijvoorbeeld de jeugdzorg. Onze inwoners zijn tevreden, wat willen we nog meer? Schaalvergroting heeft de zorg en het onderwijs niet veel goeds gebracht. De fractie van de PvdA wil graag dat Ten Boer zelfstandig blijft, maar we kunnen de realiteit niet uit het oog verliezen. Minister Plasterk heeft de provincie het mandaat gegeven om gemeenten te dwingen tot herindeling als slechts enkele gemeenten zich weigerachtig tonen. Dat betekent dat we waarschijnlijk niet aan een herindeling ontkomen. Een vlucht naar voren lijkt verstandig. We hebben altijd gesteld dat – als er een herindeling komt – we aansluiting bij Groningen willen zoeken. Gezien de relaties die er al zijn tussen Groningen en Ten Boer ligt die keus voor de hand. Er is ook nog een andere reden, een financiële reden. De stad Groningen is een economische motor, de stad heeft geld. Op dit moment lijdt ook de stad onder de crisis, maar die crisis gaat voorbij. Eens zal het weer beter gaan. Stel dat Ten Boer over 4 jaar samengaat met de stad Groningen, hoe gaat het financiële plaatje er dan uitzien? Op het moment dat er een herindeling plaatsvindt neemt het Rijk onze resterende schuld over. We worden “schoon” opgeleverd. Dat betekent dat we slechts 4 jaar de artikel 12 status zullen hebben in plaats van de nu dreigende 10 à 20 jaar. De mogelijke herindeling met Groningen maakt ook de scan die het Ministerie heeft gemaakt waardeloos: het ministerie kan nu wel stellen dat we voor een gemeente met ongeveer 7500 inwoners boven onze stand leven, maar de verhoudingen liggen heel anders als we het over een gemeente van ruim 230.000 inwoners hebben. Als we de artikel 12 status aanvragen dan wordt 2014 een overgangsjaar waarin afspraken gemaakt zullen worden tussen de gemeente, de provincie en het Rijk. Wij stellen voor de stad Groningen te vragen om vooruitlopend op een mogelijke herindeling ook aan die gesprekken deel te nemen. Het kan niet zo zijn dat door de artikel 12 status de voorzieningen in Ten Boer worden afgebroken en dat de stad over 4 jaar weer zaken op moet bouwen: kapitaalvernietiging moet worden voorkomen.

Tijdens de dorpenronde werd duidelijk dat inwoners van dorpen aan de oostkant van het dorp Ten Boer graag een plattelandsgemeente willen blijven. Hun voorkeur gaat mogelijk uit naar de nieuwe gemeente waar ook Loppersum, Appingedam en Delfzijl deel van uit gaan maken. Enkele burgers zijn van plan om de mening te peilen. We zijn benieuwd of die plannen worden doorgezet en wat de uitkomst zal zijn. We zijn bereid om serieus te luisteren en te kijken of een eventuele splitsing mogelijk is. Wel willen we deze inwoners graag meegeven dat Hoogkerk en Engelbert niet het gevoel hebben opgeslokt te zijn door de stad. Ze zijn juist erg tevreden. Hoogkerk heeft nog steeds een zwembad en Engelbert heeft een prachtig multifunctioneel centrum. Wij denken dat de stad zich in zal spannen om de kleine kernen duidelijk te maken dat ze wel degelijk meetellen. Deel uitmaken van een Hogelandgemeente betekent dat er enorm veel kleine kernen zijn: in hoeverre zullen bijvoorbeeld Lellens en/of Wittewierum daarin gehoord of gezien worden?

Voor wat betreft de artikel 12 status: de fractie van de PvdA zal alles doen wat mogelijk is om de voorzieningen in stand te houden. Kaalslag is onaanvaardbaar! De NAM is dus nog niet van ons af: we hebben ons al opgegeven voor de dialoogtafel van de heer van De Leemput. En ook provincie en rijk zullen zich wat ons betreft moeten verantwoorden. De vraag die Chénier in zijn aria opwerpt is hoe de hoge heren reageren op de misère van anderen. Tot nu toe staat Ten Boer in de kou. Misschien vragen de hoge heren van de provincie en het Rijk zich af in welke tijd de opera Andrea Chénier speelt. We besparen ze met plezier een speurtocht op internet. De opera speelt zich af vlak voor en tijdens de Franse Revolutie. Laten we hopen dat de bevolking van Ten Boer niet de barricaden hoeft op te gaan.